Kem chống nắng – Giải pháp nào để thân thiện với môi trường?

Bởi Nguyễn Miên

Ngày nay với lượng thời gian sử dụng máy tính, điện thoại nhiều, tia UV từ các thiết bị này cũng ảnh hưởng tới làn da. Chúng ta được khuyên sử dụng kem chống nắng (KCN) ngay cả khi không bước ra đường. Loại mỹ phẩm này gần như đã trở thành vật bất ly thân của chị em. Nhưng những thành phần có trong kem chống nắng lại không thực sự thân thiện với môi trường, nhất là các sinh vật biển như san hô. Vậy giải pháp xanh nào cho kem chống nắng?

Tác động tới rạn san hô

Theo Cơ quan Quản trị Khí quyển và Đại dương Quốc gia (NOAA), san hô là “ngôi nhà” trú ẩn của hơn 4000 loài cá. Ngoài ra, loài sinh vật đẹp đẽ này còn giúp kiểm soát lượng carbon dioxide trong nước biển. Cũng theo cơ quan này, thành phần trong KCN hóa học có liên quan đến cái chết của san hô do hiện tượng “tẩy trắng san hô”, sự thay đổi nội tiết tố ở cá heo, thay đổi mô sinh sản ở cá, thậm chí gây dị tật bẩm sinh ở vẹm và nhím biển.

San hô có khả năng hấp thụ oxybenzone và chuyển hóa nó thành phototoxins, chất này khi tiếp xúc với ánh nắng mặt trời sẽ trở thành chất độc. Theo nghiên cứu năm 2015 của Craig Downs – nhà khoa học môi trường cho thấy oxybenzone có thể gây bất lợi ở nồng độ 62 phần nghìn tỷ, tương đương 1 giọt nước thả vào 6,5 bể bơi chuẩn Olympic.

Vào năm 2015, một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Ô nhiễm và Chất độc Môi trường rằng oxybenzone biến đổi san hô từ trạng thái vận động sang trạng thái biến dạng và không hoạt động. Nghiên cứu cũng cho rằng oxybenzone gây rối loạn nội tiết xương  và làm hỏng DNA của san hô.  

Tiến sĩ Francesca Bevan của Hiệp hội Bảo tồn biển (MCS) nước Anh cho biết: ngoài các chất được khuyến cáo, KCN còn chứa các chất PFAS – tốn rất nhiều thời gian để phân hủy. PFAS đã được tìm thấy ở Bắc Cực và những nơi con người không lui tới.

Bên cạnh đó, chúng ta cũng cần cẩn thận khi sử dụng sản phẩm chống nắng dạng xịt. Dạng sản phẩm này làm phần lớn kem chống nắng của chúng ta bị phát tán vào không khí và rơi xuống cát, từ đó dễ dàng trôi vào đại dương.

Kem chống nắng vật lý là giải pháp?

Cục Công viên Quốc gia Mỹ, Hiệp hội Hướng dẫn viên Lặn biển Chuyên nghiệp PADI và nhiều khu khai thác du lịch sinh thái (bao gồm cả các công viên san hô ở Mexico) khuyên rằng nên tránh thành phần Oxybenzone trong KCN hóa học. Thay vào đó nên sử dụng kem chống nắng vật lý để bảo vệ các rạn san hô.

Tuy nhiên, trong danh sách các thành phần gây ô nhiễm môi trường và đe dọa sức khỏe hệ sinh thái do Phòng thí nghiệm môi trường Haereticus (HEL) công bố, ngoài Oxybenzone, các thành phần khác trong KCN cũng có thể gây hại môi trường. Chẳng hạn như Octinoxate, Octocrylene, PABA, Titanium Dioxide (TiO2) và Zinc Oxide (ZnO) dạng phân tử nano trong kem chống nắng vật lý. Trong một số kem chống nắng vật lý, nhà sản xuất sẽ giảm kích thước phân tử của TiO2 và ZnO xuống dạng nano. Điều này nhằm hạn chế tình trạng da trắng bệch khi thoa kem.

Bên cạnh đó, Titanium dioxide lại được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế phân loại là chất có thể gây ung thư ở người vì khả năng phơi nhiễm kéo dài qua đường hô hấp. Vì lý do này, các sản phẩm dạng bột hoặc dạng xịt có chứa Titanium dioxide cũng cần được lưu ý.

Tác hại của kem chống nắng

Nguồn ảnh: Sean-Oulashin, Unsplash

Giáo sư Terry Hughes tại ĐH James Cook (Úc) bày tỏ quan điểm: “Ba mối đe dọa chính đối với các rạn san hô là sự nóng lên toàn cầu, đánh bắt cá quá mức và ô nhiễm nguồn nước ven biển… Tình trạng tẩy trắng san hô bị kích hoạt bởi nhiệt độ tăng cao, mà chủ yếu là do việc đốt nhiên liệu hóa thạch”.

Nhóm nghiên cứu của đại học của ĐH Stanford tiến hành các thí nghiệm trên san hô nấm trong điều kiện tương tự với các thí nghiệm chứng minh sự ảnh hưởng của oxybenzone với san hô trước đó. Kết quả bất ngờ, san hô nấm không chết bởi oxybenzone khi tiếp xúc với ánh sáng. Nguyên nhân là vì các loài tảo cộng sinh hấp thụ hết phototoxin. Vấn đề là “lớp bảo vệ” tự nhiên này sẽ mất đi khi xảy ra hiện tượng tẩy trắng san hô. 

Vậy nên việc chuyển từ dùng KCN hóa học sang KCN vật lý chỉ là một trong các giải pháp cần làm để bảo vệ quần thể san hô. Hành động để ngăn tình trạng nóng lên của trái đất cũng là việc làm hết sức cấp thiết để cứu lấy rặng san hô.

Kem chống nắng “Water Resistant” (kháng nước) cũng được khuyến khích. Khi tiếp xúc với môi trường nước, loại KCN này có thể bám lại trên da nhiều hơn, góp phần hạn chế gây ô nhiễm môi trường biển.

Kem chống nắng thế hệ mới

Những sinh vật sống trong đại dương có khả năng tự lọc ánh sáng gay gắt từ mặt trời là một điều bí ẩn mà khoa học đang khám phá để nghiên cứu ra dòng KCN thân thiện với môi trường hơn.

Axit amin với tên gọi mycosporine (MAA) có trong tảo, rong biển và vi khuẩn lam, được phát hiện cách đây 60 năm. Chất này có tính chống nắng, chống oxy hóa và chống viêm. Nhiều loài vi tảo và vi khuẩn lam sản sinh ra sắc tố carotenoid giúp chống tia UVA. Hải sâm, tảo, cỏ biển và cây đước có thể tạo ra các chất chống oxy hóa và hấp thụ UVB. Nhưng còn nhiều trở ngại về mặt giấy tờ, chi phí và cả cách cân bằng giữa việc sử dụng các nguồn tài nguyên và việc khai thác chúng bền vững.

Nghiên cứu “Tiềm năng bảo vệ bức xạ tia cực tím của Methylene Blue đối với sức khỏe làn da con người và rạn san hô”  công bố trên tạp chí Nature Scientific Reports năm 2021 cho thấy xanhmethylen hứa hẹn sẽ là một thành phần chống nắng thay thế hiệu quả và an toàn cho môi trường.

Đã có những gợi ý thay thế kem chống nắng hóa học được đề xuất, nhưng tính an toàn với cả con người và thiên nhiên vẫn còn đó nhiều bỏ ngỏ. Giải pháp xanh cho KCN vẫn là một câu hỏi lớn mà các nhà khoa học đang tiến hành nghiên cứu.

Bài viết liên quan: Ô nhiễm nhựa ở đại dương – những con số đủ sức làm choáng người 

Nguồn ảnh bìa: Neom, Unsplash

Nguồn tham khảo:

Hóa chất trong kem chống nắng ảnh hưởng gì tới môi trường và sức khỏe

Kem chống nắng giết rạn san hô như thế nào

Titanium deoxide trong kem chống nắng có tác dụng gì

Ưu và nhược điểm của kem chống nắng khoáng chất và hóa học

Xem thêm nhiều hơn nữa

Để lại bình luận

PHÁT TRIỂN BẢN THÂN

Là quá trình mình từng bước trưởng thành, giữ cho mình một trạng thái tích cực, ham học hỏi như một chiếc máy bay luôn khát khao Cất cánh. Những điều mình chia sẻ ở đây không quá to tát. Chỉ là từng chút một, mình muốn trở thành một phiên bản tốt hơn chính mình của ngày hôm qua.

Sống xanh

Cụm từ “Sống xanh” chắc hẳn đã không còn quá xa lạ. Nhưng mình muốn hiểu đúng, hiểu thêm và áp dụng tối đa lối sống này vào cuộc sống của mình. Mình mong có thêm bạn đồng hành và lan tỏa lối sống này tới nhiều người hơn nữa cùng mình.

HAVE A DINNER 

Những câu chuyện quanh bàn ăn luôn rất đa dạng và đến từ nhiều góc nhìn khác nhau. Mình sẽ kể bạn nghe về ti tỉ thứ trên đời. Có lẽ, bạn cũng sẽ bắt gặp câu chuyện của chính mình đâu đó.